Przewodnik Rekonstruktora

  • Gdzie kupić mundur i wyposażenie żołnierza amerykańskiego z okresu II wojny światowej?

W dzisiejszych czasach istnieje wiele sklepów dla rekonstruktorów i kolekcjonerów oferujących zarówno repliki, jak i oryginalne elementy umundurowania i wyposażenia. Największe szanse znalezienia interesujących nas przedmiotów (szczególnie oryginalnych) mamy za granicą. Nie bójmy się więc kupować u zagranicznych sprzedawców, ponieważ bardzo często wyjdzie nas to taniej niż zakup replik w Polsce. Nie zmienia to faktu, iż warto odwiedzać lokalne giełdy staroci i antykwariaty, o ile takie znajdują się w naszym mieście, bo nigdy nie wiadomo co się może trafić.

Poniżej prezentujemy listę polskich i zagranicznych sklepów oferujących przedmioty związane z armią USA z okresu II wojny światowej. Głównym źródłem naszych kolekcji jest polskie allegro.pl i amerykański eBay.com. Pozostałe sklepy:

W Polsce:

Paragraf 22

Rekonstrukcja.pl

Vest

 

W Europie:

Soldier of Fortune (Wielka Brytania)

Paratrooper (Francja)

6th June 1944 (Francja / Wielka Brytania)

After the Battle (Niemcy)

Quartermaster Inspector (Belgia)

D-Day Kleding (Holandia)

Militarische Antiquitaten Emig (Niemcy)

Pomade Shop (Niemcy)

A L’Aube Du 6 Juin (Francja)

Static Line Military (Francja)

Seal Military (Wielka Brytania)

Eastman Leather Clothing (Wielka Brytania)

 

W USA:

At the Front

What Price Glory

WWII Impressions

Jessen’s Relics

EMC Militaria

WWII Dog Tags

Tank Museum

Overlord Military Collectables

Victory Gear

Snyder’s Treasures

Stewart’s Military Antiques

Vintage Productions

Griffin Militaria

Summer Vacation Militaria

WWII Soldier

The Flying Tiger Antiques

Bay State Militaria

National Capital Historical Sales

Military Antiques and Museum

Hayes Otoupalik

Doughboy Military

War Dog Militaria

The Collector’s Guild

Etsy

 

  • 1945 – czy to „dobra” data?

Rekonstruktorzy US Army czasu II w.ś. bardzo często zadają sobie pytanie, czy warto kupować jakiekolwiek przedmioty cechowane datą „1945”? Niemądry i szkodliwy mit, jaki dominuje w środowisku jest taki, że „nie warto”, bo są to już rzeczy, jakie rzekomo nie dotarły na front ETO. Są to opinie szkodliwe, ponieważ od razu widać, że osoby je wypowiadające nie znają amerykańskich realiów ekonomicznych lat 40. XX wieku i przepisów obowiązujących w zamówieniach publicznych, a więc także w zamówieniach dla sił zbrojnych.

Cała amerykańska gospodarka (a wraz z nią siły zbrojne) funkcjonowała wtedy na zasadzie lat budżetowych, a nie kalendarzowych. Jeśli jakikolwiek przedmiot wyprodukowany w Stanach Zjednoczonych na zamówienie władz nosił cechę daty (tzn. roku) to był to wyłącznie rok budżetowy, a nie kalendarzowy, bo te dwa parametry nie miały ze sobą nic wspólnego.

Co to znaczy „rok budżetowy” (fiscal year)? Był to 12-miesięczny okres obrachunkowy, ale nie mający nic wspólnego z rokiem kalendarzowym. Nic tutaj nie rozpoczynało się pierwszego dnia stycznia danego roku, ani nie kończyło ostatniego dnia grudnia tego samego roku. Rok budżetowy w Stanach Zjednoczonych lat 40. XX wieku rozpoczynał się 1 lipca jednego roku, a kończył 30 czerwca roku następnego.

Co to praktycznie oznacza dla środowiska rekonstrukcyjnego zawsze pełnego rozterek, czy mundury, oporządzenie i wyposażenie z datą „1945” jest rzeczą wartościową, czy też nie, czy „zaliczyło” to II wojnę światową, czy też nie itp.? Przede wszystkim należy zerwać z mitem i nieporozumieniem, że stemplowana lub wybita cecha „1945” jest datą produkcji, ponieważ jest to nieprawda. Jest to wyłącznie data roku budżetowego, w jakim powstał dany przedmiot dla wojska. Innymi słowy jest to data przyznania pieniędzy na wyprodukowanie tego przedmiotu.

Rok budżetowy 1945 w amerykańskich siłach zbrojnych rozpoczynał się 1 lipca 1944 r., a kończył 30 czerwca 1945 r. Każdy przedmiot US Army, jaki dziś widzimy z cechą „1945” mógł zostać wyprodukowany już 1 lipca 1944 r. O tym trzeba zawsze pamiętać. Czy to będzie czołg, czy samolot, czy okręt, czy spodnie lub łyżka to jeśli coś takiego nosi gdzieś datę „1945” to jest to data roku budżetowego, nigdy kalendarzowego.

Wojskowy system logistyczny US Army był taki, że potrzebował ok. 4-6 miesięcy na przetransportowanie dóbr dla wojska z USA do Europy. Pamiętajmy dodatkowo, że alianci cały czas ciężko walczyli o zdobycie portu w Antwerpii, gdyż był to klucz do jeszcze szybszego zaopatrywania ETO. Po zdobyciu Antwerpii 4 września 1944 r. amerykańskie statki transportowe z produktami dla wojska nie musiały już dokonywać rozładunku w Wielkiej Brytanii lub Francji, ale miały bardzo blisko na front, gdzie walczyli Amerykanie. Od wspomnianej daty rośnie prawdopodobieństwo dostarczania na ETO rzeczy wyprodukowanych w roku budżetowym 1945.

Dwóch różnych nie związanych ze sobą amerykańskich badaczy i publicystów zajmujących się wyposażeniem US Army z czasu II wojny poinformowało mnie kiedyś, że z ich badań w archiwach wynika, iż podczas wojny normalną praktyką Pentagonu było to, że naruszało się „święte reguły” urzędowego roku budżetowego i wiele firm dostawało pieniądze na wojenną produkcję wcześniej, niż ów urzędowy rok się zaczynał. Co to oznacza? Oznacza to, że jak mamy na przykład rok budżetowy 1945 rozpoczynający się 1 lipca 1944 roku to Pentagon często dawał na ten rok pieniądze już kilka miesięcy wcześniej, a „kreatywni księgowi” mieli tylko dbać o to, aby w papierach wszystko się zgadzało i nie było z tego afery. Badacze tych spraw zapewniają, że to była normalna praktyka mająca nie dopuścić do przestojów w produkcji materiałów wojennych. Jeśli jakaś fabryka wcześniej zakończyła produkcję zaksięgowaną na mijający rok budżetowy to z miejsca dostawała pieniądze na produkcję, która dopiero miała być zaksięgowana na nadchodzący rok budżetowy.

Istnieje zatem wielkie prawdopodobieństwo, iż wszystkie produkty, jakie dziś widzimy z datą cechowaną jako „1945” mogły powstawać na przykład już od maja albo czerwca 1944 roku i już wtedy musiały mieć stemple „1945”, ponieważ de facto powstawały za pieniądze z budżetu na rok 1945. Warto o takich zjawiskach pamiętać i nie lekceważyć przedmiotów cechowanych „1945”.

Oznacza to, że pokaźny odsetek rzeczy cechowanych datą „1945” miał szansę dotrzeć na ETO już jesienią 1944 roku. I to jest odpowiedź na zawsze trapiące rekonstruktorów pytanie „czy warto kupować rzeczy z datą 1945”.

Czy sytuacja ta odnosi się także do rzeczy, z wybitą datą ”1944”?

Tak jest. To dotyczy całej dekady lat 40. XX wieku (a chyba i dłużej) oraz całej amerykańskiej gospodarki w sektorze państwowym i prywatnym uzyskującym kontrakty rządowe. Kiedyś widziałem raporty poczty amerykańskiej z lat 40. i tam były te same reguły finansowe – rok budżetowy rozpoczynał się tak samo, jak w siłach zbrojnych, czyli każdego 1 lipca jednego roku, a kończył się 30 czerwca roku następnego.

W przypadku roku 1944 wszystkie amerykańskie militaria cechowane tą datą były wyprodukowane pomiędzy 1 lipca 1943 r., a 30 czerwca 1944 r. Teoretycznie, bo jeszcze raz przypominam badania moich amerykańskich znajomych – produkcja militariów cechowanych „1944” równie dobrze mogła ruszyć nawet grubo przed 1 lipca 1943 r., jeśli tylko dana firma wyczerpała fundusze z kontraktu na rok budżetowy 1943 przed upływem daty jego zakończenia. Naukowo jest zbadane, że tak powstawały np. manierki – w tym przypadku nawet specyfikacje były antydatowane, wręcz pisało się specyfikacje pod stan faktyczny, pod karty technologiczne, gdy normalnie jest na odwrót – najpierw jest specyfikacja, potem próby technologiczne, a następnie normalna produkcja. Ale podczas II wojny wszystko „stało na głowie”, aby tylko jak najszybciej zlikwidować państwa osi.

Autor: Grzegorz Czwartosz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s