Willys MB / Ford GPW

Historia – Prototyp Willys Quad

W związku z przygotowaniami Stanów Zjednoczonych do wojny, Departament Obrony w 1940 roku ogłosił przetarg na lekki samochód rozpoznawczy (ang. Reconnaissance Car) o ładowności 1/4 tony wyposażony w napęd na cztery koła dla armii amerykańskiej. Wzięły w nim udział tylko dwie firmy – American Bantam Car i Willys-Overland. 5 sierpnia 1940 przetarg i zamówienie na budowę 70 samochodów wygrał Bantam, który podjął się budowy prototypu w wymaganym czasie 49 dni, podczas gdy Willys, mimo nieco tańszej oferty, potrzebował na wykonanie zlecenia 120 dni. Willys nie miał jeszcze w chwili przetargu gotowego projektu samochodu, a jedynie analizę kosztów i potrzebnego czasu. 23 września 1940 prototyp pierwowzoru jeepa – pojazdu Bantam BRC przedstawiono do prób, wypadły one pomyślnie.

Pomimo przegranej w przetargu, Willys-Overland rozpoczął na własne ryzyko projektowanie i budowę własnego prototypu. Chcąc uzyskać jak najlepszy projekt samochodu, Korpus Kwatermistrzowski armii amerykańskiej (QMC) przekazał plany prototypu Bantama firmom Willys i Ford do wykorzystania w swoich pracach; zapoznawały się one również z nimi podczas testów. Pierwszy prototyp samochodu terenowego Willys Quad, podobny do Bantama i pokrewny z nim konstrukcyjnie, dostarczono do prób w Fort Holabird 11 listopada 1940. Drugi prototyp wykonano w wersji z wszystkimi kołami skrętnymi. Prototypy Willysa miały wąską maskę z zaokrągloną kratą osłony chłodnicy z pionowych prętów z przodu. Reflektory były umiejscowione na błotnikach, przed uszkodzeniami chroniły je kratownice. Masa własna samochodu wynosiła 1099 kg i przekraczała początkowo ustalony przez wojsko poziom (podobnie jak w pozostałych projektach jeepów). Tak jak Bantam, Willys Quad wykorzystywał układ przeniesienia napędu (reduktor, wały napędowe, osie) firmy Spicer. Dzięki mocniejszemu silnikowi (65 KM) Go-Devil własnej produkcji, prototypy Willysa miały jednak lepsze osiągi od oryginalnego Bantama i konkurencyjnego Forda GP, co zadecydowało o powodzeniu konstrukcji.

Bantam BRC-40

Standardowy model – Willys MB i Ford GPW

W pierwszej połowie 1941 armia amerykańska wybrała konstrukcję Willysa jako podstawowy samochód terenowy i w efekcie w lipcu tego samego roku zleciła firmie Willys-Overland produkcję 16 000 samochodów. Do seryjnej produkcji jednakże trafił ulepszony standardowy model oznaczony jako Willys MB. Główną wizualną zmianą była szeroka kratownica osłony chłodnicy, z reflektorami w jej górnej części, pod płaską, szeroką maską silnika. Taka konstrukcja przedniej części nadwozia została zaadaptowana z konkurencyjnego modelu Ford GP i okazała się bardzo praktyczna – na masce można było np. rozkładać mapy, a nawet przewozić rannych na noszach. We wczesnej wersji kratownicy reflektory mogły być odchylone do góry i do tyłu w celu oświetlania silnika przy naprawach. Po wyprodukowaniu 25 808 sztuk, kratownica spawana z pionowych prętów została zastąpiona przez charakterystyczną, prostszą w produkcji kratownicę tłoczoną z blachy, z 9 podłużnymi pionowymi otworami, opracowaną przez Forda. Z dalszych zmian w stosunku do modelu MA, spłycono wycięcia wejściowe po bokach nadwozia, a pod lewym wycięciem pojawiły się specjalne poziome wytłoczenia na narzędzia saperskie – łopatę i siekierę. Z tyłu samochodu po lewej stronie montowano standardowo uchwyt na kanister. Dźwignię zmiany biegów przeniesiono z kierownicy na podłogę. Szereg podzespołów zamieniono na typowe wojskowe, używane w innych pojazdach (m.in. instalację elektryczną), inne części ulepszono. Oficjalnym oznaczeniem samochodu w armii amerykańskiej było: truck, ¼ ton, 4×4 – ciężarówka ćwierćtonowa z napędem 4×4.

Z uwagi na wielkość zamówień, na potrzeby II wojny światowej niezbędny był drugi producent. Zlecenie otrzymał 10 listopada 1941 Ford, któremu przekazano za darmo dokumentację od Willysa pod warunkiem produkcji wyłącznie dla rządu USA. Ford GPW (W od Willys) od pierwowzoru różnił się jedynie drobnymi szczegółami. Części obu samochodów mogły być stosowane zamiennie. Główną, chociaż trudno dostrzegalną różnicę, stanowił poprzeczny łącznik ramy podwozia za osłoną chłodnicy silnika: wykonany z wygiętej rury u Willysa MB a z tłoczonego ceownika w Fordzie GPW. Od początku Ford korzystał ze swoich nadwozi (zakłady w Lincoln), a od października 1943 do zakończenia produkcji z nadwozi produkowanych przez American Central Manufacturing (ACM), które wykonywało je także dla Willysa.

W sumie, wyprodukowano 639 245 sztuk jeepów standardowego modelu, z tego 361 349 Willysów MB i 277 896 Fordów GPW. Willysy produkowane były w zakładach Willys-Overland w Toledo, a Fordy – w sześciu fabrykach. Ostatniego Willysa MB zbudowano 20 sierpnia 1945. Pierwszy model Willysa kosztował 739 dolarów.

Jeep produkowany był w dużych seriach i stał się jednym z symboli wojsk alianckich, zwłaszcza aliantów zachodnich. Generał Dwight Eisenhower zaliczył jeepa do trzech narzędzi, które wygrały wojnę (obok samolotu Dakota i barki desantowej). Według oficjalnych publikacji armii amerykańskiej, jeep był: „środkiem transportu ogólnego zastosowania, personelu lub ładunku, szczególnie nadającym się do celów rozpoznania lub dowodzenia”.

Wersje wojskowe

  • Willys MA (1940–1941) – pierwsza wersja, której powstało 1500 sztuk
  • Willys MB (1941–1945) – podstawowa wersja wojskowego Jeepa. Powstało 361 349 sztuk
  • Ford GPW (1941–1945) – podstawowa wersja produkowana na licencji przez Forda. Wyprodukowano 277 896 sztuk
  • Ford GPA (1942–1943) – amfibia na podzespołach jeepa GPW (zbudowano 12 778)
  • Willys MT-Tug – eksperymentalny wariant 6×6 (prawdopodobnie 24 sztuki)

Willys MA

Willys MB (Ford GPW stanowił bliźniaczą wersję) – Toledo, Ohio, USA, czerwiec 1942r.

Ford GPA

Willys MT-Tug

Napęd

Silnik modeli MB i Ford GPW stanowiła jednostka Willys L-Head 134, nazwana Go Devil (dosłownie: „naprzód, diable”). Był to silnik rzędowy, czterocylindrowy, dolnozaworowy o pojemności 2,2 l (2199 cm³, 134 cale sześcienne). Uzyskiwał moc 60 KM przy 4000 obr/min. Większość produkcji była wyposażona silniki Go Devil Type 441.

Napęd był przekazywany na osie za pomocą trzybiegowej skrzyni biegów Warner T84J (drugi i trzeci bieg zsynchronizowane) oraz skrzyni rozdzielczej napędu z dwustopniowym reduktorem terenowym Spicer Type 18. Przełożenia biegów do przodu wynosiły od 2,665:1 do 1:1, a reduktora 1,97:1 i 1:1. Dalej na koła napęd przekazywany był przez sztywne osie z hipoidalnymi mostami produkcji Spicera (przełożenie 4,88:1). Napęd na tylne koła był stały, na przednie dołączany (niższe przełożenie reduktora było włączane tylko z napędem na 4 koła). Sprzęgło główne było suche, jednotarczowe. Hamulce na 4 koła bębnowe, hydrauliczne Bendix. Hamulec mechaniczny postojowy na wał napędowy (uruchamiany mało wygodną dźwignią na desce rozdzielczej). Opony w standardowych jeepach miały wymiary 6.00×16″.

Instalacja elektryczna miała napięcie 6V. Rozrusznik elektryczny uruchamiany był nożnym przełącznikiem w podłodze. Od połowy 1942 zrezygnowano ze stosowania kluczyka zapłonu (co uczyniło pojazd łatwym do uruchomienia przez niepowołanych użytkowników).

Niektóre z wielu zastosowań Willysa MB/Forda GPW:

Transport rannych z pola walki

W służbie Army Nurse Corps

USMC – jako najbardziej pakowny pojazd w plutonie

Signal Corps

Pojazd załogi B-17

„Follow me” – wóz obsługi lotniska polowego

Pojazd dla VIP-ów – tutaj gwiazdy Hollywood  FLIP i FLAP

Reprezentacyjna limuzyna dla głowy państwa – król George VI i królowa Mary odwiedzają Amerykanów. Irlandia, lipiec 1942r.

Wersja opancerzona z podwójną bazooką

Pin Up Girl + Willys MB

A po walce, już niepotrzebne… – Okinawa, 11 listopada 1949r.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s